Nội dung chính
Thay vì quát mắng, hãy dùng lời xin lỗi và đồng hành để con tự giác và tự tin.
Vì sao cần thay thế tiếng quát mắng?
Nhiều bậc cha mẹ thừa nhận rằng trong những khoảnh khắc căng thẳng, việc quát mắng con thường xuất hiện. Tuy nhiên, nghiên cứu tâm lý trẻ cho thấy: trẻ nhạy cảm và ít năng lượng có xu hướng rụt rè, tự ti, trong khi trẻ mạnh mẽ hơn có thể học cách phản ứng bằng tiếng to, gây căng thẳng cho môi trường xung quanh. Vì vậy, tìm kiếm các phương pháp thay thế không chỉ bảo vệ cảm xúc của trẻ mà còn xây dựng mối quan hệ gia đình lành mạnh.
1. Nghệ thuật xin lỗi chân thành
Cách nói xin lỗi không kèm biện minh
Thay vì nói “Mẹ xin lỗi vì lúc nãy đã cư xử không tốt, nhưng…”, hãy tập trung vào hành vi của mình và cảm xúc của con. Ví dụ: “Lúc nãy mẹ quá lo lắng nên đã quát mắng con. Mẹ biết điều đó làm con buồn, mẹ xin lỗi và sẽ cố gắng bình tĩnh hơn để nói chuyện nhẹ nhàng hơn.”
Một lời xin lỗi đúng nghĩa bao gồm hai yếu tố: (1) thừa nhận hành vi cụ thể của người lớn; (2) công nhận cảm xúc của trẻ mà không dùng từ “nhưng” hay “vì vì”. Khi trẻ cảm nhận được sự tôn trọng, chúng sẽ dễ dàng lắng nghe và suy ngẫm hơn.
2. Đồng hành và cùng con vượt qua khó khăn
Ví dụ thực tế: Cốc nước bị vỡ
Khi bé Bu Niu vô tình làm rơi cốc nước nặng của mẹ và vỡ tan, mẹ có thể dễ dàng rơi vào cơn giận và trách mắng: “Mẹ đã bảo con cốc này nặng, sao con không cầm được?” Thay vào đó, mẹ giữ bình tĩnh, xoa đầu bé và hỏi: “Lần sau con sẽ làm gì để tránh rơi cốc?”
Bé suy nghĩ, đề xuất giảm lượng nước và dùng cả bàn tay để cầm cốc. Khoảnh khắc mẹ đứng về phía con, cùng con tìm giải pháp, đã biến một sai lầm thành bài học thực tiễn, đồng thời củng cố niềm tin và sự tự tin của bé.
3. Cho phép trẻ bày tỏ mong muốn của bản thân
Nghe và khuyến khích suy nghĩ độc lập
Trong những lúc mất kiên nhẫn, nhiều bậc cha mẹ cho rằng “nghiêm khắc hơn” sẽ khiến con nghe lời. Thực tế, trẻ cần một khoảng lặng để diễn đạt suy nghĩ. Thay vì trách mắng, hãy đặt câu hỏi mở: “Vì sao con lại làm như vậy dù mẹ đã nói không?” “Con đang nghĩ gì lúc đó?” “Con có thể kể cho mẹ nghe không?”
Khi cha mẹ thực sự lắng nghe, cánh cửa vào thế giới nội tâm của trẻ sẽ mở ra. Đôi khi, cho phép trẻ nói “không” và giải thích quan điểm của mình giúp trẻ phát triển khả năng suy nghĩ độc lập, tránh việc chỉ biết vâng lời mà không có quan điểm.
Nếu lỗi của trẻ không gây hậu quả nghiêm trọng, hãy để chúng thử lại. Mỗi sai lầm là một trải nghiệm học tập, giúp trẻ dám thử, dám sai và dám sửa.
Kết luận: Đặt nền tảng cho trẻ tự giác và tự tin
Thay vì dựa vào tiếng quát mắng, ba chiến lược trên – lời xin lỗi chân thành, đồng hành cùng con vượt qua khó khăn, và cho phép trẻ bày tỏ – giúp xây dựng môi trường giao tiếp tôn trọng, khuyến khích trẻ tự giác và phát triển tự tin. Hãy thử áp dụng ngay hôm nay và quan sát sự thay đổi tích cực trong hành vi của con.
Bạn đã có trải nghiệm nào về việc thay thế quát mắng chưa? Hãy chia sẻ trong phần bình luận và cùng nhau tạo nên cộng đồng cha mẹ thông minh!
