Nội dung chính
Viêm màng não do Neisseria meningitidis – Mối nguy hiểm tiềm ẩn
Viêm màng não mô cầu (Neisseria meningitidis) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao và có thể lan truyền nhanh trong cộng đồng nếu không có biện pháp phòng ngừa kịp thời.
Tỷ lệ người mang trùng không triệu chứng và nguy cơ lây lan
Theo các nghiên cứu tại Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, khoảng 5‑20% dân số mang trùng viêm màng não mô cầu không có triệu chứng. Đặc biệt, nhóm tuổi thanh thiếu niên (23,7%) là nhóm có tỷ lệ mang trùng cao nhất, tạo ra một “ổ chứa” âm thầm có khả năng phát tán dịch nhanh chóng.
Trường hợp thực tế tại Bệnh viện Bạch Mai
Vào ngày 8/1/2026, một bệnh nhân 45 tuổi xuất hiện các triệu chứng mệt mỏi, ớn lạnh và sốt cao. Sau 2 ngày, bệnh nhân phát ban xuất huyết ở vùng cổ ngực và được đưa vào Bệnh viện Bạch Mai. Tình trạng nhanh chóng xấu đi: hôn mê sâu, suy hô hấp, xuất huyết tiêu hoá và giảm tiểu cầu.
Đội ngũ y tế đã thực hiện:
- Đặt nội khí quản và hỗ trợ thở máy.
- Cách ly bệnh nhân ngay lập tức.
- Lấy mẫu máu, dịch ngoáy họng và dịch não tủy để xét nghiệm PCR.
- Phát hiện PCR dương tính với Neisseria meningitidis và thực hiện điều trị kháng sinh đặc hiệu.
Kết quả PCR và soi vi khuẩn cho thấy hình ảnh “song cầu gram âm hình hạt cà phê” – đặc trưng của vi khuẩn mô cầu. Người nhà và nhân viên y tế tiếp xúc gần cũng đã được tiêm thuốc dự phòng theo khuyến cáo của Bộ Y tế (Thông tư 54/2015/TT‑BYT).
Đặc điểm sinh học và lây truyền
Neisseria meningitidis sinh sống trong khoang mũi và hầu họng, lây truyền chủ yếu qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Các môi trường đông người như doanh trại, ký túc xá, trường học và các quán bar là nơi tiềm năng cho bùng phát dịch.
Biện pháp phòng ngừa tối ưu
Hiện có hai loại vắc‑xin được WHO công nhận rộng rãi tại Việt Nam:
- Bexsero (GSK – Ý): bảo vệ nhóm B – nhóm gây bệnh phổ biến nhất ở thanh thiếu niên.
- Menactra (Sanofi – Mỹ): bảo vệ các nhóm A, C, Y, W‑135.
Để đạt được “lớp bảo vệ toàn diện”, trẻ em và thanh thiếu niên nên tiêm đầy đủ cả hai loại vắc‑xin theo lịch tiêm đề ra. Ngoài tiêm phòng, các biện pháp tự bảo vệ bao gồm:
- Giữ vệ sinh tay thường xuyên, đặc biệt sau khi tiếp xúc với người có triệu chứng.
- Tránh chia sẻ đồ dùng cá nhân (đũa, ly, khăn).
- Hạn chế tụ tập đông người trong môi trường kín, đặc biệt khi có người bệnh nghi ngờ.
- Phản ứng nhanh khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ: sốt < 38°C, mệt mỏi, phát ban xuất huyết, lờ mờ, nhận thức chậm.
Triệu chứng cảnh báo và hành động kịp thời
Nếu bạn hoặc người thân có các dấu hiệu sau, hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức:
- Sốt cao kéo dài hơn 24 giờ.
- Đau đầu dữ dội, cổ cứng.
- Phát ban xuất huyết dưới da (đặc biệt ở cổ, ngực).
- Rối loạn ý thức, lờ mờ.
Việc chẩn đoán sớm và điều trị bằng kháng sinh trong vòng 24‑48 giờ có thể giảm tỷ lệ tử vong xuống dưới 10% và ngăn ngừa biến chứng nặng như điếc, co giật hay tổn thương thần kinh vĩnh viễn.
Kết luận: Hành động ngay hôm nay để bảo vệ cộng đồng
Viêm màng não mô cầu là bệnh có độ chết cao và tiến triển nhanh. Nhận thức đúng về tỷ lệ người mang trùng không triệu chứng, tiêm phòng đầy đủ và thực hiện các biện pháp phòng ngừa cá nhân là chìa khóa ngăn chặn dịch bệnh lan rộng.
Hãy chia sẻ thông tin này với gia đình, bạn bè và đồng nghiệp để mọi người cùng nâng cao ý thức phòng ngừa. Nếu bạn có thắc mắc về lịch tiêm vắc‑xin hoặc cần tư vấn y tế, liên hệ ngay với chuyên gia để được hỗ trợ.
Thúy Nga
