Cơm lam Mường Động: Hương vị truyền thống và quy trình chế biến

bởi Linh 11 Tháng 1, 2026

11 Tháng 1, 2026 0 Lượt xem

Nội dung chính

Hành trình của cơm lam Mường Động: Từ rừng núi tới bàn ăn du khách

Cơm lam Mường Động – món ăn truyền thống vừa đậm đà hương vị, vừa là biểu tượng văn hoá của người Mường.

Lịch sử hình thành và ý nghĩa văn hoá

Cơm lam đã gắn liền với đời sống của người dân Mường Động từ bao đời nay. Trước kia, các gia đình thường lên rừng, lâm cắm từ sớm để kiếm thực phẩm, thậm chí phải dừng lại qua đêm trong rừng. Để bảo quản gạo và nấu ăn nhanh chóng, họ đã khéo léo dùng ống tre hoặc ống nứa làm “lò” tự nhiên, cho gạo vào trong và nướng trên lửa trực tiếp. Như vậy, cơm lam không chỉ là món ăn mà còn là sáng tạo sinh tồn.

Quy trình chế biến – bí quyết tạo hương vị “dẻo thơm”

Chọn ống hóp tươi, màu xanh đậm, đảm bảo không có vết nứt.
Ngâm gạo nương (hoặc gạo tẻ) trong nước sạch khoảng 30 phút, rồi để ráo.
Nhồi gạo vào ống khoảng 2/3, để chừa không gian cho hạt nở khi nấu.
Thêm một ít nước dừa tươi để tăng độ ngọt và mùi thơm.
Đặt ống vào lò nướng lửa than, duy trì lửa vừa, xoay đều tay mỗi 5‑10 phút để cơm chín đồng đều, không sống lõi cũng không cháy khét.
Sau 40‑45 phút, ống sẽ chuyển sang màu vàng cháy xém, mùi thơm nức lan tỏa – lúc này cơm lam đã sẵn sàng.

Thành công thương mại và lợi nhuận cho người dân

Tại khu Mớ Đá, xã Kim Bôi, gần 50 hộ gia đình hiện đang sản xuất cơm lam theo tiêu chuẩn OCOP 3 sao. Sản phẩm được bán với giá 7.000‑10.000 đồng/ống tùy kích thước, mang lại thu nhập trung bình 10‑12 triệu đồng mỗi tháng cho mỗi hộ.

Theo số liệu của Sở Nông nghiệp tỉnh Hòa Bình (2024), tổng sản lượng cơm lam Mường Động đạt hơn 10.000 ống/tháng, đáp ứng nhu cầu của du khách trong nước và quốc tế.

Du lịch và trải nghiệm ẩm thực

Du khách khi đến khu du lịch suối khoáng Kim Bôi thường được mời thử cơm lam ngay tại các quán ăn và gian hàng. Hình ảnh những ống cơm lam được xếp thẳng hàng, rực rỡ trong lò nướng đã trở thành biểu tượng “đặc sản xanh” của địa phương.

Cơm lam Mường Động đang nướng trong lò — *Người làm cơm lam lựa chọn ống hóp tươi, màu xanh đậm để tạo hương thơm đặc trưng.*

Hạt gạo nương trắng đục — *Hạt gạo nương có màu trắng đục, hạt dài và hương thơm đặc trưng.*

Cơm lam sau khi ngâm và nhồi vào ống — *Sau khi ngâm, cơm lam được nhồi vào khoảng 2/3 ống hóp, chừa lại khoảng trống để gạo nở.*

Cơm lam với nước dừa — *Cho nước dừa vào cơm lam để tạo hương vị thơm ngon giúp cơm nếp chín mềm dẻo.*

Người phụ nữ Mường quay lửa trong quá trình nướng cơm lam — *Người phụ nữ Mường khéo léo xoay đều tay, canh lửa vừa để cơm chín đều từ trong ra ngoài.*

Ống cơm lam được xếp trong lò nướng — *Những ống cơm lam được xếp thẳng hàng, ngay ngắn trong lò nướng.*

Cơm lam chín vàng sau 45 phút nướng — *Thời gian nướng kéo dài từ 40‑45 phút, khi ống chuyển màu vàng cháy xém, mùi thơm nức và bốc hơi nước là cơm đã chín đều, dẻo ngon.*

Cơm lam tại khu Mớ Đá, Kim Bôi — *Khu Mớ Đá, xã Kim Bôi hiện có gần 50 hộ gia đình sản xuất cơm lam.*

Thu nhập người làm cơm lam — *Mức thu nhập của người lao động dao động từ 10‑12 triệu đồng/tháng.*

Du khách thưởng thức cơm lam tại khu du lịch suối khoáng Kim Bôi — *Cơm lam trở thành đặc sản được khách du lịch ưa chuộng tại khu du lịch suối khoáng Kim Bôi.*

Cửa hàng bán cơm lam — *Cơm lam được bày bán tại các cửa hàng.*

Giá cơm lam mỗi ống — *Mỗi ống cơm lam có giá dao động từ 7.000‑10.000 đồng tùy theo số lượng đặt.*

Chứng nhận OCOP 3 sao cho cơm lam Mường Động — *Cơm lam Mường Động được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao, bình quân mỗi tháng xuất bán trên 10.000 ống.*

Đức Anh

Nếu bạn muốn trải nghiệm hương vị truyền thống, hãy ghé thăm Kim Bôi hoặc đặt mua trực tuyến qua cửa hàng online. Bạn sẽ cảm nhận được hương thơm “dẻo” của rừng rậm.